Światowy Dzień Walki z Rakiem

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje, że 4 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Rakiem. Został on ustanowiony 4 lutego 2000 roku na Światowym Szczycie Waki z Rakiem w Paryżu, zorganizowanym przez dyrektora generalnego UNESCO i Prezydenta Francji. Na szczycie opracowano tzw. Kartę Paryską, zobowiązującą wszystkie kraje, które podpisały się pod nią do tworzenia programów zapobiegających chorobom nowotworowym. Nadrzędnym celem Światowego Dnia Walki z Rakiem jest zwrócenie uwagi na zapobieganie i leczenie chorób nowotworowych.

W profilaktyce chorób nowotworowych duże znaczenie ma odżywianie i tryb życia. Właściwa dieta, aktywność fizyczna oraz ograniczenie używek pomogą zmniejszyć ryzyko wystąpienia nowotworów. Należy także regularnie poddawać się  badaniom profilaktycznym - wczesne wykrycie raka zwiększa szanse na wyleczenie. Międzynarodowe zespoły badawcze szacują, że nawet 90% nowotworów powodują czynniki zewnętrzne, na które mamy wpływ. Przestrzegając prostych zasad zdrowego stylu życia, jesteśmy w stanie obniżyć ryzyko zachorowania. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia w ten sposób można uniknąć nawet 50% przypadków wszystkich nowotworów. Zasady, których należy przestrzegać, zostały opracowane dzięki wieloletnim badaniom naukowym i opublikowane pod tytułem „Europejski Kodeks Walki z Rakiem”. Na podstawie dwunastu zaleceń Kodeksu stworzono polską publikację „12 sposobów na zdrowie”. Zawierają one następujące porady, pomocne w prowadzeniu zdrowego stylu życia i obniżeniu ryzyka zachorowania na raka:

  1. Nie pal, nie używaj tytoniu w żadnej postaci. Jeden papieros zawiera około 7 tysięcy substancji chemicznych, z czego ponad 70 jest silnie rakotwórczych.

  2. Stwórz w domu środowisko wolne od dymu tytoniowego. Z powodu wymuszonego biernego palenia każdego roku w Polsce umiera około 2 000 osób, które same nigdy nie paliły.

  3. Utrzymuj prawidłową masę ciała. Nadwaga i otyłość to drugi (po paleniu tytoniu) najważniejszy czynnik ryzyka wystąpienia nowotworów.

  4. Bądź aktywny fizycznie w codziennym życiu. Ogranicz czas spędzany na siedząco. Regularne ćwiczenia chronią m.in. przed rakiem jelita grubego, piersi i błony śluzowej macicy.

  5. Przestrzegaj zaleceń prawidłowego sposobu żywienia. Jedz dużo produktów pełnoziarnistych, roślin strączkowych, warzyw i owoców. Ogranicz spożycie wysokokalorycznych produktów spożywczych (o wysokiej zawartości cukru i/lub tłuszczu). Unikaj słodzonych napojów, przetworzonego mięsa oraz ogranicz spożycie mięsa czerwonego i żywności z dużą ilością soli.

  6. Jeśli pijesz alkohol dowolnego rodzaju, ogranicz jego spożycie. Abstynencja pomaga zapobiegać nowotworom. Picie każdej, nawet niewielkiej ilości alkoholu, zwiększa ryzyko zachorowania na raka.

  7. Unikaj nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne. Chroń się przed słońcem, używaj produktów przeznaczonych do ochrony przeciwsłonecznej, nie korzystaj z solarium. Nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe wiąże się z  poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi, takimi jak: rak skóry, choroby oczu (np. zapalenie spojówek, zaćma), osłabienie układu odpornościowego.

  8. Chroń się przed działaniem substancji rakotwórczych w miejscu pracy. Postępuj zgodnie z zaleceniami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny pracy. Brak ochrony przed szkodliwymi substancjami chemicznymi obecnymi w miejscu pracy może przyczyniać się do występowania wielu rodzajów nowotworów, np. narażenie na chrom, nikiel, czy arsen zwiększa ryzyko wystąpienia raka płuca.

  9. Dowiedz się, czy w domu jesteś narażony na naturalne promieniowanie spowodowane wysokim stężeniem radonu. Radon to radioaktywny gaz szlachetny występujący w skorupie ziemskiej, jego wysokie stężenie przyczynia się do rozwoju raka płuca. Zaleca się regularne wietrzenie pomieszczeń.

  10. Zdrowie kobiet: karmienie piersią zmniejsza u matki ryzyko zachorowania na nowotwory – jeśli możesz karm piersią. Hormonalna terapia zastępcza zwiększa ryzyko rozwoju niektórych nowotworów – ogranicz jej stosowanie.  Karmienie piersią zmniejsza ryzyko wystąpienia raka piersi u kobiet, zarówno w wieku przed menopauzą, jak i po niej. Szacuje się, że karmienie piersią przez okres 12 miesięcy zmniejsza ryzyko zachorowania na ten rodzaj nowotworu o ponad 4%. Urodzenie każdego kolejnego dziecka także redukuje to ryzyko o 7%. Stosowanie hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) zwiększa ryzyko zachorowania na raka piersi, błony śluzowej trzonu macicy i jajników.

  11. Zadbaj o to, aby Twoje dziecko zostało zaszczepione przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B – WZWB (dotyczy noworodków), wirusowi brodawczaka ludzkiego – HPV (dotyczy dziewcząt). Udział nowotworów złośliwych spowodowanych wirusowymi lub bakteryjnymi infekcjami szacuje się  na 15–20%. Nowotwory te zwiększają ryzyko wystąpienia niektórych nowotworów, m.in. raka szyjki macicy. Stosowanie szczepień ochronnych jest skutecznym sposobem uniknięcia zachorowania na nowotwory związane z infekcją wirusową.

  12. Bierz udział w zorganizowanych programach badań przesiewowych w celu wczesnego wykrywania: raka jelita grubego (kobiety i mężczyźni), raka piersi (kobiety), raka szyjki macicy (kobiety). Szanse wyleczenia raka zwiększa jego wczesne rozpoznanie. Metody diagnostyczne pozwalają na wykrycie niektórych rodzajów nowotworów jeszcze przed pojawieniem się pierwszych objawów choroby, a nawet wykrycie zmian przedrakowych.

 

Więcej informacji dotyczących zaleceń Europejskiego Kodeksu Walki z Rakiem znajduje się w broszurze „12 sposobów na zdrowie”, dostępnej na stronie internetowej: http://www.12sposobownazdrowie.pl/12_sposobow.pdf

 

Źródła:

ptok.pl
worldcancerday.org
www.zwrotnikraka.pl/swiatowy-dzien-walki-z-rakiem/

 

Opracowała: Beata Gołąb

 
 

Ogólnopolski Dzień Transplantacji

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie przypomina, że w dniu 26 stycznia obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Transplantacji. Przypada on w rocznicę pierwszego w Polsce udanego przeszczepu nerki, który w 1966 roku miał miejsce w I Klinice Chirurgicznej Akademii Medycznej w Warszawie. Był to wtedy 621 taki zabieg na świecie (pierwszy miał miejsce w roku 1954). W tym roku przypada 52 rocznica tego wydarzenia.

Czym jest transplantacja?

Transplantacja inaczej przeszczepianie narządów (z łac. transplantare, czyli „szczepić”, trans „poza czymś”, plantare „sadzić”)- przeszczepienie narządu w całości lub części, tkanki lub komórek z jednego ciała na inne (lub w obrębie jednego ciała). Przeszczepianiem zajmuje się dziedzina medycyny zwana transplantologią.

Historia transplantologii i transplantacji

Transplantacja jest dziedziną medycyny stosunkowo młodą. Zanim jednak udało się z sukcesem przeprowadzić przeszczep, po drodze było wiele niepowodzeń i porażek. Pierwszej udanej transplantacji dokonano w Bostonie w 1954 roku, była to nerka przeszczepiona od brata bliźniaka chorego pacjenta.

Postaciami, które miały ogromny wpływ  na współczesną transplantologię są (nieżyjący już):

  • Francuski chirurg Alexis Carrel - żył na przełomie XIX i XX wieku. Eksperymentował on przeszczepiając narządy zwierzętom. Jego praca pozwoliła na np. wypracowanie technik szwu chirurgicznego naczyń krwionośnych. Był laureatem nagrody Nobla.

  • Francuz - Jean Dausset, który otrzymał nagrodę Nobla za odkrycie genów głównego układu zgodności tkankowej. Pozwoliło to ograniczyć odrzucanie narządów po przeszczepie.

Dalsza historia transplantologii na świecie to historia przeszczepiania kolejnych narządów:

  • nerkę przeszczepiono w 1954 roku w Bostonie,

  • wątrobę w 1967 roku w Denver,

  • w 1967 przeszczepiono serce w Kapsztadzie,

  • w 1981 roku dokonano pierwszego zabiegu przeszczepienia serca i płuca w Stanford.

Kilka słów o przeszczepach w Polsce

26 stycznia 1966 r. zespół I Kliniki Chirurgicznej kierowanej przez prof. Jana Nielubowicza i I Kliniki Chorób Wewnętrznych, kierowanej przez prof. Tadeusza Orłowskiego, Akademii Medycznej w Warszawie wykonał po raz pierwszy w Polsce przeszczep nerki pobranej od osoby zmarłej. Biorcą narządu była Danusia Milewska, 18-letnia uczennica szkoły pielęgniarskiej, wybrana i przygotowywana do tego zabiegu przez prof. Tadeusza Orłowskiego.

W 1968 roku profesor Wiktor Bros dokonał przeszczepienia nerki od żywego dawcy. Udaną próbę przeszczepienia narządu przeprowadził w Zabrzu zespół Zbigniewa Religi w roku 1986. Wówczas był to ogromny sukces, ponieważ przeszczepiano serce. Pierwsze udane przeszczepienie wątroby u dziecka było w roku 1990, natomiast u dorosłego w roku 1994.

Statystyki prezentują się optymistycznie

Od pierwszego udanego przeszczepu nerki w Polsce wykonano 28 267 przeszczepień narządów.  W 2015 r. lekarze przeprowadzili 1 514 takich operacji. Były to przede wszystkim przeszczepy: nerki - 959, wątroby - 310, serca - 98, trzustki - 41, płuc - 24 oraz 60 przeszczepień nerek i 22 fragmentów wątroby pochodzących od dawców żywych.

Z roku na rok liczba przeszczepów rośnie. Niemniej na Krajowej Liście Oczekujących na Przeszczepienie nadal znajduje się 1584 osób. Najwięcej z nich czeka na przeszczep nerki (935) i serca (364).

Z badań przeprowadzonych w październiku 2015 r. przez TNS Polska (na zlecenie Ministerstwa Zdrowia) wynika, że chociaż ponad połowa społeczeństwa deklaruje chęć oddania po śmierci narządów i tkanek do przeszczepu, aż 80% Polaków nigdy nie rozmawiało na ten temat z bliskimi. To oznacza, że w większości przypadków rodzina nie jest w stanie odpowiedzieć na pytanie lekarza: „Czy zmarły chciałby, żeby jego narządy zostały oddane do przeszczepu w przypadku śmierci?”.

Narodowy Programu Rozwoju Medycyny Transplantacyjnej na lata 2011 – 2020.

Oczywiste jest, że transplantacja, czyli przeszczepianie narządów z jednego ciała do drugiego, ratuje ludziom zdrowie i życie. Naprzeciw potrzebom i oczekiwaniom pacjentów, ich rodzin ale i osób deklarujących chęć bycia dawcą wdrażany jest od kilku lat Narodowy programu rozwoju medycyny transplantacyjnej. Program będzie realizowany jeszcze przez 3 lata.

Priorytetami Programu są:

  1. promocja transplantologii i idei transplantacji komórek, tkanek i narządów;

  2. wsparcie procesu leczenia przeszczepieniem komórek, tkanek lub narządów;

  3. wsparcie struktur organizacyjnych dedykowanych transplantologii;

  4. edukacja personelu medycznego.  

Jest wiele korzyści wynikających z wdrażania Narodowego Programu Rozwoju Medycyny Transplantacyjnej. Przede wszystkim, wzrost liczby przeszczepianych narządów od dawców żywych i zmarłych oraz poprawa jakości życia lub jego przedłużenie u chorych.  Istotna jest również poprawa infrastruktury i unowocześnienie podmiotów leczniczych przeszczepiających narządy, komórki i tkanki, banków tkanek i komórek oraz medycznych laboratoriów diagnostycznych testujących komórki, tkanki lub narządy. Równie ważne jest także upowszechnienie wiedzy w społeczeństwie na temat transplantologii.

Oświadczenie woli

Z powodu wątpliwości i niewiedzy wiele osób waha się z podpisaniem oświadczenia woli, co sprawia, że oczekujących na przeszczep jest dużo więcej niż tych, którzy zostaną dzięki transplantacji uratowani.

Narządy mogą pochodzić od osoby żyjącej (np. spokrewnionej) lub zmarłej, u której stwierdzono śmierć pnia mózgu. W Polsce istnieje zasada zgody domniemanej, połączona z zasadą zarejestrowanego sprzeciwu. Zakłada ona, że każdy zgadza się na pobranie jego narządów. W praktyce nie jest to takie proste. Lekarze po stwierdzeniu śmierci mózgu osoby będącej potencjalnym dawcą, muszą porozmawiać z rodziną zmarłego, szanując jej wolę lub wierząc jej, że zmarły np. nie życzył sobie pobrania narządów. Są to niełatwe rozmowy, dlatego Stowarzyszenie „Życie po przeszczepie” zaproponowało w 2003 roku „Oświadczenie Woli” - rodzaj karty, na której noszący ją wyraża zgodę na pobranie narządów. Są sytuacje, kiedy np. z powodu przekonań, nie wyraża się zgody na pobranie narządów. Istnieje wówczas możliwość zarejestrowania swojego sprzeciwu w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów, prowadzonym przez rządową agencję zajmującą się transplantologią POLTRANSPLANT. Taki sprzeciw pacjenta jest bezwzględnie honorowany.

Mity dotyczące transplantacji:

· Istnieją banki nerek, podobnie jak banki szpiku.

Nie ma placówki, z której w dowolnym momencie podjąć można świeżą nerkę.

 

· W Polsce prowadzony jest handel organami

Każdy zabieg pobrania i przeszczepienia narządów wiąże się z niezwykle skomplikowanymi procedurami i musi zostać przeprowadzony w specjalistycznym szpitalu. Czuwa nad nim kilkadziesiąt osób, a wszystkie przypadki transplantacji są bardzo ściśle monitorowane. Ponadto pacjent po przeszczepie wymaga wykwalifikowanej opieki medycznej i drogich preparatów, a aby otrzymać na nie recepty, musi być zarejestrowany w Krajowym Rejestrze Przeszczepień.

 

· Dawcą szpiku kostnego może zostać jedynie osoba spokrewniona z biorcą.

Dawcą szpiku może zostać osoba pełnoletnia do 55. roku życia. Pokrewieństwo nie jest istotne, najważniejsza dla dawcy i biorcy jest zgodność antygenów HLA, którą weryfikuje się odpowiednio wcześniej.

 

· Lekarze nie starają się o życie pacjentów, którzy wyrazili zgodę na transplantację ich organów po śmierci.

Każdy lekarz ceni życie ludzkie ponad wszystkie korzyści, co ślubował składając przysięgę Hipokratesa. Nie ma najmniejszego ryzyka, że jakikolwiek medyk zaniedba swoje obowiązki ze względu na naszą zgodę na pośmiertne pobranie organów.

 

· Organy pobiera się również od osób w stanie śpiączki, które mogłyby się obudzić.

Lekarze nie przystąpią do zabiegu pobrania narządów, jeżeli nie stwierdzą klinicznej śmierci mózgu.

· Zabieg pobrania szpiku kostnego jest niezwykle bolesny.

Współcześnie niemal 80 procent zabiegów pobierania szpiku dokonywane jest przy pomocy aferezy, czyli pobrania komórek macierzystych z krwi obwodowej. Dawca bierze specjalny preparat, który powoduje przejście komórek macierzystych ze szpiku do krwi. Te zostają następnie odseparowane przez specjalną maszynę. Ból związany z zabiegiem porównać można do zwykłego pobierania krwi. Druga metoda, czyli pobranie szpiku poprzez wkłucie się w kość biodrową zawsze odbywa się w znieczuleniu ogólnym, czasem stosowana jest również narkoza.

· Dane osobowe chętnych do oddania szpiku są ogólnodostępne. 

Wszystkie informacje na temat potencjalnych dawców są poufne.

 

· Procedury związane z dawstwem szpiku kostnego są bardzo skomplikowane.

Aby oddać swój szpik w celach transplantologicznych, nie trzeba czekać na konkretną prośbę o pomoc. Wystarczy wypełnić oświadczenie woli o wpisanie do Centralnego Rejestru Niespokrewnionych Dawców Szpiku i Krwi Pępowinowej, które dostępne jest w każdej stacji krwiodawstwa oraz w Internecie. Następnie pobiera się krew potencjalnego dawcy i sprawdza rodzaj antygenów HLA. Dopiero kiedy znajdzie się biorca o identycznych antygenach, następuje kolejny etap – szczegółowo badany jest stan zdrowia przyszłego dawcy (m.in. pod kątem występowania chorób zakaźnych, autoimmunologicznych czy nowotworów – te czynniki dyskwalifikują z dawstwa szpiku). Jeżeli wszystko jest w porządku, dawca ostatecznie potwierdza, czy chce się poddać zabiegowi. Na tym etapie wciąż można się wycofać – bez żadnych konsekwencji.

 

· Zabieg pobrania szpiku kostnego wiąże się z długotrwałym pobytem w szpitalu.

W większości zabiegów stosowana jest metoda pobrania komórek macierzystych z krwi, co trwa ok. trzy godziny i nie wymaga pozostawania w szpitalu. Pacjent, który oddaje szpik poprzez wkłucie się do talerza biodrowego, regeneruje się bardzo szybko. Zabieg (przy ogólnym znieczuleniu) dokonywany jest na sali ogólnej. Jeśli nie ma przeciwwskazań, dawca wraca do domu już następnego dnia.

 

· Dawca szpiku kostnego jest obciążony kosztami zabiegu.

Wszelkie kwestie finansowe załatwiane są przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Dawca nie ponosi najmniejszych kosztów związanych z procedurami i operacją pobrania szpiku.

 

· Po zabiegu pobrania szpiku pozostają blizny.

Po aferezie (separacji komórek z krwi) nie pozostają żadne ślady, gdyż zabieg przypomina zwykłe pobranie krwi. Kiedy szpik kostny pobierany jest przy pomocy kilku nakłuć kości biodrowej, zostają po nich delikatne ślady. Ranki szybko się goją. Jeżeli dawca przestrzega zaleceń lekarzy dotyczących pielęgnacji i opatrywania biodra, po miesiącu nie pozostaje najmniejszy ślad.

Źródło:

  1. www.przeszczep.pl/

  2. www.mz.gov.pl/

  3. http://www.dziennikzachodni.pl/wiadomosci/katowice/a/ogolnopolski-dzien-transplantacji-coraz-wiecej-przeszczepow-w-szpitalu-im-a-mieleckiego,11730070/

  4. http://www.przeszczep.pl/news_1711_ogolnopolski_dzien_transplantacji.htm

  5. http://www.mz.gov.pl/aktualnosci/ogolnopolski-dzien-transplantacji-polaczony-z-obchodami-50-rocznicy-udanego-przeszczepienia-nerki-w-polsce/

  6. http://www.medonet.pl/magazyny/transplantologia,prawdy-i-mity-o-transplantacji,artykul,1721285.html

  7. http://drugiezycie.org.pl/

  8. oświadczenie woli http://www.poltransplant.org.pl/ow.html

 

5-porcji na dzień

Jednym z postanowień noworocznych dla wielu osób jest prowadzenie zdrowego stylu życia. Kluczem do poprawy stanu zdrowia jest włączenie w codzienne zachowania aktywności fizycznej oraz wprowadzenie zbilansowanej diety. Według zaleceń Instytutu Żywności i Żywienia podstawą zdrowego odżywiania są warzywa i owoce. Swoją drogę do przestrzegania zbilansowanej diety warto rozpocząć od wprowadzenia zasady: 5 porcji warzyw i owoców dziennie.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) zaleca jedzenie co najmniej 400 g warzyw i owoców dziennie podzielonych na 5 porcji, czyli ok 80- 100 g jednorazowo. Owoce i warzywa nie muszą być surowe aby liczyć je jako porcję. Nie muszą też być spożywane samodzielnie, a mogą stanowić część dania np. ciepłego obiadu. Prawie wszystkie owoce i warzywa można włączyć do komponowania własnych 5-porcji, co daje wiele możliwości i radość z odkrywania nowych przepisów.

Jak liczyć porcję?

Porcja warzyw i owoców powinna swoim rozmiarem odpowiadać garści osoby, która spożywa tę porcję. Za porcję można również uznać średniej wielkości owoc, np. jabłko, gruszkę czy banana. Jedna porcja powinna zawierać około 80-100 g warzyw lub owoców. Za porcję można także uznać szklankę (200 ml) soku. W określeniu porcji może pomóc strona www.ilewazy.pl lub waga kuchenna.

Przykładowe porcje:

  • 80 g -100 g świeżych, pasteryzowanych, gotowanych lub mrożonych owoców i warzyw. Wybierając owoce i warzywa w puszkach zwróć uwagę na zawartość cukru w syropie i wybieraj te w naturalnym soku i bez konserwantów.
  • 30 g- 50 g suszonych owoców lub warzyw- to ok 1/4 szklanki.
  • Kiszone owoce i warzywa. Kupuj je naturalnie kiszone bez dodatku konserwantów, na bazie soli i cukru. Najlepiej samemu ukisić warzywa lub owoce. Świetnie do tego celu nadają się: kapusta, buraki, marchew, cebula ale też wiśnie, śliwki i cytryny.
  • Surówki i sałatki. Jednak przy robieniu sałatki warto zrezygnować z majonezu i zastąpić go jogurtem naturalnym. Wiele sałat wspaniale komponuje się z oliwą z oliwek lub olejem tłoczonym na zimno- wzbogacając tym samym wachlarz witamin i korzystnych tłuszczów. 
  • Owoce i warzywa gotowane lub grillowane w potrawach, takich jak zupy, gulasze lub makaron.
  • Owoce i warzywa w daniach kupionych i gotowych do spożycia, takich jak słoik sosu do makaronu czy zupy w pudełkach. Z ograniczoną częstotliwością spożycia.

Zawsze przed zakupem gotowych produktów warto przeczytać etykietę. Niektóre gotowe potrawy są bogate w sól, cukier i tłuszcz, dlatego można je spożywać tylko sporadycznie lub w małych ilościach. Warto zwrócić uwagę także na cukier w postaci syropu glukozo- fruktozowego, fruktozy czy sacharozy oraz ilość konserwantów. Składniki te spożyte w nadmiarze mogą być szkodliwe.

Niektóre porcje zaleca się spożywać tylko raz dziennie. Należy ograniczyć soki owocowe, soki warzywne lub smoothie do 200 ml łącznie na dzień. Wyciskanie lub przecieranie owoców i warzyw uwalnia zawarte w nich cukry, które mogą być przyczyną uszkodzeń zębów oraz powodują szybki wzrost glukozy we krwi. Soki owocowe najlepiej spożywać w czasie posiłków, a nie jako przekąskę między posiłkami, co zmniejsza ryzyko próchnicy. Wybierając sok należy zwrócić uwagę na to, aby w składzie miał wyłącznie 100% soku, bez dodatków cukru, wody czy konserwantów- tylko taki produkt może być liczony jako wartościowa porcja.

Smoothie i koktajle warto wykonać samemu. W blenderze można łączyć zarówno warzywa (szpinak, jarmuż, burak) i owoce. Można je  przygotować na bazie soków owocowych, wody lub jogurtu. Bez dodatku soli czy cukru, przyprawione ziołami lub cynamonem, koktajle urozmaicają dietę i stanowią bogate źródło witamin.

Do jednej z 5-porcji można zaliczyć 80 g nasion roślin strączkowych jednak liczą się one tylko raz, bez względu na zjedzoną ilość, z uwagi na to że chociaż są dobrym źródłem błonnika, zawierają mniej składników odżywczych niż inne owoce i warzywa.

Czy ziemniaki to warzywa?

Ziemniaki są uznawane jako doskonałe źródło energii, błonnika, witamin z grupy B i potasu. Jednak zasadniczo są wliczane w źródło węglowodanów, za sprawą wysokiej zawartości skrobi i nie mogą być traktowane jako porcja warzyw. W dietetyce ziemniaki są liczone jako produkt energetyczny tak jak chleb, makaron czy ryż. Także dżemy i maniok nie stanowią porcji warzyw i owoców.

Jednak pomimo tego, że ziemniaki nie są liczone jako porcja warzyw to odgrywają ważną rolę w diecie. Aby zachowały najwięcej właściwości warto je jeść bez dodatku tłuszczu, ugotowane w łupince. Ziemniaki, tak jak wszystkie warzywa należy zacząć gotować w lekko osolonym wrzątku. Pozwoli to na zachowanie większej ilości witamin wewnątrz warzywa i zminimalizuje przenikanie ich do wody.

Zasady sporządzania posiłków 5-porcji

Należy jeść różnorodnie, komponując posiłki z różnych warzyw i owoców w różnych grupach kolorystycznych. Porcja warzyw i owoców powinna stanowić element każdego posiłku - albo jako dodatek albo jako główny składnik. Najlepiej zachować w ciągu dnia proporcję 4 do 1 (4 porcje warzyw i 1 porcję owoców), pozwala to na ograniczenie dostarczania cukru (pochodzącego z owoców) w ciągu dnia.

Co ważne 5-porcji to minimum, które powinniśmy spożywać! Zwiększenie porcji powinno zawsze być na korzyść warzyw. Zalecane jest spożywanie zdecydowanie większej liczby porcji, nawet 7-10 na dzień, ponieważ każda dodatkowa ilość przynosi korzyści zdrowotne dla ludzkiego organizmu. Przy pozytywnym i konsekwentnym nastawieniu, stosując zasadę 5-porcji, w niedługim czasie nawyk sięgania po słodycze i niezdrowe przekąski zostanie zastąpiony regularnym spożywaniem warzyw i owoców. 

 

Źródło:

 

Bezpieczne ferie

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie przypomina i informuje na co należy zwracać szczególną uwagę by zdrowo i bezpiecznie spędzić ferie zimowe.

Ferie zimowe w polskich szkołach w bieżącym roku rozpoczęły się w poniedziałek 14 stycznia i potrwają aż do 22 lutego.

W tym roku szkolnym w całym kraju czas wolny od zajęć szkolnych będzie miało ponad 4,6 mln uczniów (4 638 564) z 23 598 szkół dla dzieci i młodzieży. Jako pierwsi odpocząć mogą uczniowie (1 403 913) z województw: kujawsko-pomorskiego, lubuskiego, małopolskiego, świętokrzyskiego i wielkopolskiego

Podczas zimowego wypoczynku nad bezpieczeństwem sanitarnym i higienicznym dzieci i młodzieży czuwa Państwowa Inspekcja Sanitarna. Główny Inspektorat Sanitarny co roku publikuje sprawdzone sposoby na bezpieczny wypoczynek.

W tym roku Główny Inspektorat Sanitarny wydał również zalecenia i wytyczne jak spędzić bezpieczne ferie oraz na co zwrócić szczególną uwagę, gdy dziecko wyjeżdża na zorganizowany wypoczynek.

Niezbędnik bezpiecznych ferii znajduje się na stronie internetowej:

https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2019/01/BEZPIECZNIE-FERIE-2019.pdf

https://gis.gov.pl/wp-content/uploads/2019/01/ulotka_210x210mm_FERIE.pdf

 

Źródło: GIS

Opracowała: Beata Gołąb

Więcej artykułów…

  1. Promocja Zdrowia

Kontakt

Dziennik Podawczy
tel. centrala:
(12) 644-91-33,
(12) 644-93-72,
(12) 644-99-64,
(12) 684-40-35,
(12) 684-40-99;
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

 

2019  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie