22 marca - Światowy Dzień Wody

W związku z przypadającym 22 marca  Światowym Dniem Wody, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie przypomina o znaczeniu wody i racjonalnego jej wykorzystywania.

Woda, życiodajna substancja - bezbarwna, bezwonna, pozbawiona smaku i kalorii jest niezbędna do życia wszystkim organizmom na ziemi.

Obecność wody jest podstawowym warunkiem życia na naszej planecie, bez niej niemożliwe jest istnienie nie tylko człowieka, ale jakichkolwiek organizmów, woda wchodzi w ich skład, stanowi środowisko ich życia, jest składnikiem pożywienia, umożliwia przemianę materii, rozwój rolnictwa, przemysłu i gospodarki.

Woda stanowi ¾ powierzchni Kuli Ziemskiej, jednak słodka woda to zaledwie ok. 3% zasobów wody na świecie, a ok. 1,2 miliarda ludzi nie ma dostępu do czystej wody.

Według Sztokholmskiego Instytutu Ochrony Środowiska aż jedna trzecia ludności świata żyje na obszarach dotkniętych umiarkowanym lub ostrym niedoborem wody.

Woda jest głównym składnikiem ludzkiego organizmu – zwykle ok. 60% - i spełnia w organizmie wiele ważnych funkcji. Będąc prawie idealnym rozpuszczalnikiem woda stanowi środowisko dla wszystkich procesów życiowych w nim przebiegających. Uczestniczy w przebiegu większości reakcji metabolicznych, stanowi środek transportu wewnątrzustrojowego: np. produktów przemiany materii, substancji odżywczych, hormonów, enzymów. Woda reguluje temperaturę ciała i uczestniczy w reakcjach hydrolizy, stanowi także środowisko niezbędne do usuwania produktów przemiany materii. Człowiek może żyć bez pożywienia ok. 40 dni, natomiast bez wody zaledwie kilka dni. Utrata wody z organizmu człowieka na poziomie 10% jest niebezpieczna dla zdrowia, natomiast utrata 20% wody powoduje śmierć.

Przy tak ogromnym znaczeniu wody dla życia ludzkiego niezwykle ważną sprawą jest jej odpowiednia jakość. Niska jakość wody wypijanej oraz używanej do gotowania posiłków jest przyczyną wielu chorób. Około 80 procent chorób i przeszło jedna trzecia zgonów w krajach rozwijających się to skutki korzystania ze skażonej wody. Wraz ze wzrostem zaludnienia Ziemi i rozwojem przemysłu, rośnie także ilość zanieczyszczeń, które ze względu na pochodzenie dzielimy na komunalne, przemysłowe oraz rolnicze.

Dla większości z nas swobodny dostęp do wody pitnej jest czymś oczywistym. Często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak ogromną jej ilość zużywamy bez potrzeby. Tymczasem faktem jest, że Polska ma bardzo skromne zasoby wody - pod tym względem nasz kraj ma zbliżone warunki do Egiptu. Trzeba zatem pamiętać o tym, że to my sami decydujemy o ilości wykorzystywanej przez nas wody. We własnych domach i rodzinach możemy podjąć działania pozwalające na obniżenie zużycia wody i zapewnienie oszczędnego gospodarowania nią.

Poniżej przedstawiono kilka sposobów na zmniejszenie zużycia wody:

  1. Nigdy nie wylewaj niepotrzebnie wody, kiedy można ją użyć np.: do podlewania kwiatów, ogrodu, czy do sprzątania.
  2. Unikaj zbędnego spłukiwania toalety. Chusteczki i inne tego typu śmieci wynieś raczej do kosza na odpadki, niż do toalety.
  3. Bierz szybki prysznic. Zastąp natrysk wersją oszczędnościową, z małym strumieniem.
  4. Do kąpieli napełniaj wannę w 1/3 objętości, a przedtem zatkaj odpływ korkiem. Początkowy napływ zimnej wody może być ogrzany przez dodatnie później gorącej.
  5. Zakręcaj kran, kiedy myjesz zęby, golisz się lub myjesz twarz.
  6. Używaj zmywarki i pralki tylko wtedy, gdy są pełne lub ustaw program oszczędnościowy, zużywający wodę w ilości adekwatnej do wielkości załadunku.
  7. Kiedy zmywasz naczynia ręcznie napełnij jedną komorę zlewu, a następnie spłukuj szybko pod niewielkim strumieniem bieżącej wody.
  8. Nie używaj bieżącej wody do rozmrażania mięsa lub mrożonek. Odmrażaj jedzenie przez noc w lodówce lub kuchence mikrofalowej.
  9. Rozważ zainstalowanie natychmiastowego podgrzewacza wody do kuchni, aby nie odkręcać wody, czekając na jej podgrzanie.
  10. Zaizoluj rury. Będziesz miał szybciej ciepłą wodę i unikniesz jej marnowania, kiedy się podgrzewa.
  11. Dostosowując temperaturę ciepłej wody, zamiast zwiększać strumień spróbuj go zmniejszać.
  12. Przy wymianie starego wc na nowy, pomyśl nad zainstalowaniem spłuczki z przyciskiem regulującym ilość spłukiwanej wody.
  13. Zamontuj baterie jednouchwytowe. Regulacja temperatury za pomocą dwóch kurków to strata czasu i wody. Kran jednouchwytowy reguluję temperaturę natychmiast.

 

Źródło:

 

Opracowała: Beata Gołąb

 

Uważaj na kleszcze!

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie przypomina i ostrzega, że z początkiem marca rozpoczyna się aktywność sezonowa kleszczy.

Gdy temperatury w ciągu doby przekroczą 5-7°C i jest wilgotno, po przebudzeniu ze snu zimowego, kleszcze rozpoczynają poszukiwanie żywiciela.  Pierwszy szczyt aktywności sezonowej przypada na marzec-czerwiec, drugi zaś na wrzesień. Aktywność kleszczy kończy się z chwilą obniżenia średniej temperatury powietrza poniżej 5-7°C, co zazwyczaj w Polsce zdarza się w październiku i listopadzie. Sezon aktywności może być zaburzony poprzez anomalie pogodowe występujące w przyrodzie, kleszcza można spotkać nawet w grudniu, gdy temperatury dobowe przekroczą 5-7°C.

Wiosna i miesiące letnie sprzyjają częstszemu korzystaniu z form wypoczynku na świeżym powietrzu w parkach i lasach oraz noszeniu lżejszego ubioru, zwiększają równocześnie ryzyko pokąsania przez kleszcze mogące przenosić groźne dla zdrowia bakterie, wirusy i pierwotniaki.

Pamiętaj!

Jak najwcześniejsze usunięcie kleszcza znacząco zmniejsza ryzyko ewentualnego zakażenia. Ocenia się, że nawet jeśli kleszcz był zakażony to w przypadku usunięcia go ze skóry do 12 godzin od momentu ukąszenia liczba krętków boreliozy, która przedostanie się do organizmu człowieka będzie zbyt mała, aby spowodować chorobę.

Ryzyko kontaktu z kleszczem można ograniczyć poprzez:

  • noszenie długich spodni na spacerach w lesie, czy na łące (nogawki należy wpuścić do skarpetek), koszul z długim rękawem,
  • stosowanie repelentów (preparatów odstraszających) - zgodnie z zaleceniami producenta nie należy wydłużać odstępów czasu pomiędzy ich stosowaniem, ponieważ ochrona staje się wtedy nieskuteczna.

Zwykle nie czuć ukąszenia przez kleszcza, gdyż posiadają one w swojej ślinie specjalne substancje znieczulające, dlatego też:

  • po wizycie w lesie lub innym miejscu bytowania kleszczy należy dokładne obejrzeć całe ciało,
  • wstępne oględziny należy zrobić jeszcze przed wejściem do domu, ponieważ kleszcze przyniesione w ubraniu do domu potrafią przeżyć w pomieszczeniach wiele miesięcy,
  • następnie należy obejrzeć dokładnie również zakryte części ciała, w tym przejrzeć włosy u dzieci, po zauważeniu kleszcza należy jak najszybciej go usunąć.

Jak właściwie usunąć kleszcza?

  • należy specjalnym zestawem do usuwania kleszczy lub pęsetą ująć kleszcza przy samej skórze i pociągnąć ku górze zdecydowanym ruchem, jak najmniej przy nim manipulować lub zgniatać,
  • nie należy smarować kleszcza żadną substancją, aby nie zwiększać ryzyka zakażenia,
  • miejsce ukłucia należy zdezynfekować,
  • jeśli usunięcie kleszcza sprawia trudności lub nie mamy w tym wprawy, należy zwrócić się o pomoc do lekarza.

 

Źródło: GIS

Opracowała: Beata Gołąb

Dzień Chorych na Padaczkę

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuje, że 14 lutego obchodzony jest Dzień Chorych na Padaczkę.

Światowy Dzień Chorych na Padaczkę, którego celem jest promocja wiedzy o padaczce, zwłaszcza o sposobach udzielania pierwszej pomocy osobie potrzebującej.

Według definicji światowej Organizacji Zdrowia pojęciem padaczki określa się przewlekłe zaburzenia czynności mózgu o różnej etiologii (źródle pochodzenia), cechujące się nawracającymi napadami.

Padaczka, inaczej epilepsja, jest jedną z najczęstszych chorób ośrodkowego układu nerwowego, na którą cierpi szacunkowo około 0,5-1% całej populacji. Statystycznie, co dziesiąta osoba na świecie doświadcza w swoim życiu jednego napadu padaczkowego. Epilepsja jest spowodowana zaburzeniem funkcjonowania mózgu, w którym dochodzi do niekontrolowanych wyładowań komórek nerwowych. Wyładowania neuronów przybierają różne formy napadów. Najczęściej występują napady ogniskowe oraz toniczno-kloniczne. Pierwsze objawiają się drgawkami, uczuciem drętwienia, zaburzeniami wzroku, słuchu, smaku i węchu. Drugie charakteryzują się intensywniejszymi objawami – utratą przytomności i sztywnieniem ciała, a następnie drgawkami.

Niewielu świadków napadu padaczkowego wie jak właściwie zabezpieczyć chorego, by nie potęgować urazów wynikających ze specyfiki napadu.  Warto więc zapoznać się z poniższymi zasadami udzielania pierwszej pomocy podczas napadu padaczkowego.

Co należy zrobić:

  1. Odsuń sprzęty, niebezpieczne przedmioty aby uchronić ciało chorego przed okaleczeniem.
  2. Chroń głowę przed urazami, możesz delikatnie przytrzymać głowę z boku rękoma.
  3. Ułatw oddychanie – otwórz okno, rozepnij kołnierzyk, rozepnij pasek itp.
  4. Kiedy drgawki ustaną ułóż chorego na boku aby uchronić go przed zakrztuszeniem.
  5. Po napadzie padaczkowym pozostań przy chorym aż wróci mu pełna świadomość.

Czego nie wolno robić:

  1. Nie przenoś człowieka w trakcie napadu padaczkowego.
  2. Nie próbuj „cucić”, nie klep po twarzy.
  3. Nie podnoś głowy chorego – grozi to zapadnięciem się języka i utrudnieniem oddychania.
  4. Nie otwieraj zaciśniętych szczęk.
  5. Nie wkładaj niczego między zęby.
  6. Nie powstrzymuj drgawek.
  7. Nie stosuj sztucznego oddychania, na początku napadu padaczkowego chory może przez 20-30 sekund nie oddychać – jest to normalne.
  8. W trakcie napadu padaczkowego nie podawaj niczego do picia.
  9. Po napadzie padaczkowym nie wymuszaj niczego na chorym, może być jeszcze nie w pełni świadomy, reagować nieadekwatnie do sytuacji.

Ważne

Większość napadów padaczkowych ustępuje w ciągu 2-3 minut. Jeżeli napad padaczkowy trwa dłużej niż 3-5 minut albo po pierwszym napadzie następują kolejne wezwij pogotowie ratunkowe.

Źródło:

 

Opracowała: Beata Gołąb

Konkurs „Szkoła wolna od używek” III

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie informuję, że rozpoczęła się III edycja konkursu „Szkoła wolna od używek”, którego organizatorem jest Główny Inspektorat Sanitarny.
Zadanie konkursowe polega na nagraniu i zmontowaniu filmu krótkometrażowego o tematyce dotyczącej profilaktyki uzależnień od alkoholu, tytoniu i innych środków psychoaktywnych oraz przesłaniu efektów swojej pracy do PSSE w Krakowie.

Konkurs jest wydarzeniem ogólnopolskim skierowanym do szkół ponadpodstawowych, organizowanym w ramach programu edukacyjnego "ARS, czyli jak dbać o miłość?". W konkursie mogą wziąć udział również szkoły ponadpodstawowe, które nie uczestniczą w programie „ARS, czyli jak dbać o miłość?”.

Prace konkursowe można przesyłać do 15 kwietnia 2019 r. drogą pocztową lub dostarczyć osobiście na adres:
Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia
Powiatowa Stacja Sanitarno- Epidemiologiczna w Krakowie
ul. Gazowa 15, 31-060 Kraków

Regulamin konkursu, niezbędne załączniki oraz więcej informacji można znaleźć na stronie dedykowanej konkursowi: www.szkolawolnaoduzywek.pl

Organizator konkursu wyłoni 3 laureatów na poziomie krajowym i przyzna nagrody - bony podarunkowe do wykorzystania w sieci sklepów sportowych. Nagrodą główną są bony o wartości 3000 zł.
Uroczysty finał konkursu zaplanowano na 14 czerwca 2019 r. w Warszawie.

Opracowała: Beata Gołąb

Odra - dlaczego warto szczepić?

W związku z niepokojącym faktem wzrostu liczby przypadków odry w Polsce Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie przypomina, że jedynym skutecznym sposobem profilaktyki odry jest szczepienie.

Odra jest wysoce zakaźną chorobą wirusową. Towarzyszą jej liczne powikłania. Jedynym źródłem zakażenia odrą jest chory człowiek. Zakażenie szerzy się głównie drogą kropelkową oraz przez bezpośrednią styczność z wydzieliną jamy nosowo-gardłowej.

Wirus odry dostaje się do organizmu przez usta lub nos oraz przez spojówki. Po namnożeniu w błonach śluzowych przedostaje się do różnych organów, tj.: skóry, nerek, żołądka, jelit, wątroby. Okres wylęgania wynosi najczęściej od 10 do 12 dni.

Indywidualne ryzyko zachorowania na odrę występuje u każdej osoby, która nie była szczepiona przeciw tej chorobie lub jej wcześniej nie przechorowała.

Dlaczego warto szczepić się przeciw odrze?

Według szacunków WHO odra powoduje 10% wszystkich zgonów, wywołanych różnymi przyczynami, wśród dzieci poniżej 5 roku życia. Tym samym stanowi 8 z kolei przyczynę zgonów na świecie.

Szczepienie przeciw odrze cechuje wysoka skuteczność. Po podaniu pierwszej dawki szczepionki przeciw odrze (w postaci szczepionki skojarzonej MMR przeciw odrze, śwince i różyczce) odporność uzyskuje ok. 95-98% osób zaszczepionych. Podanie dwóch dawek szczepionki zapewnia odporność wieloletnią blisko 100% osób zaszczepionych. Szczepionka przeciw odrze jest wpisana w kalendarz szczepień obowiązkowych.

W Polsce od początku 2019 roku odnotowano ok. 150 przypadków podejrzeń odry. Stan zaszczepienia utrzymuje się na wysokim poziomie (bliskim 95%) zapewniającym utrzymanie odporności zbiorowiskowej. Należy jednak pamiętać, że osoby, które nie są odporne na odrę mogą zakazić się podczas wyjazdu za granicę, gdzie istnieje możliwość kontaktu z osobami chorymi (warto przypomnieć o zachorowaniach epidemicznych w krajach Europy Południowej czy na Ukrainie). Dodatkowo osoby chore przyjeżdżające do Polski z krajów, gdzie odnotowywane są przypadki odry mogą stanowić źródło zakażenia dla jeszcze niezaszczepionych niemowląt lub nieszczepionych starszych dzieci i dorosłych.

Nie poddając dzieci szczepieniom ochronnym narażamy je na niebezpieczeństwo zachorowania, a zwłaszcza wystąpienia niebezpiecznych powikłań, które niestety mogą zakończyć się utratą zdrowia i życia.

Tylko osoby uodpornione, które przechorowały odrę lub zostały zaszczepione przeciw odrze, są chronione przed zachorowaniem.

Dotychczas nie opracowano leku antywirusowego, który zwalczałby skutecznie wirusa odry w przypadku choroby. W przebiegu odry potrafimy leczyć jedynie jej objawy.

Przeczytaj cały artykuł: szczepienia.pzh.gov.pl/szczepionki/odra/4/#jakie-rodzaje-szczepionek-przeciw-odrze-sa-dostepne-w-polsce

Źródło: szczepienia.pzh.gov.pl/

 

Opracowała: Mariola Koziarz

 

Kontakt

Dziennik Podawczy
tel. centrala:
(12) 644-91-33,
(12) 644-93-72,
(12) 644-99-64,
(12) 684-40-35,
(12) 684-40-99;
e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

 

 

 

2019  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie