Odra jest jedną z wielu zaraźliwych chorób wieku dziecięcego. Wywołują ją wirusy odry z rodzaju Morbilli virus. Wirusy odry są wrażliwe na działanie ciepła, wysuszanie oraz środki dezynfekcyjne, w środowisku zewnętrznym przeżywają krótko.

Okres inkubacji (wylęgania) u człowieka przed wystąpieniem objawów trwa od 10 do 20 dni, średnio ok. 14 dni.

 Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową lub powietrzno-kropelkową, a źródłem zakażenia jest chory człowiek. Wskazać należy, że przedmioty zanieczyszczone wydzielinami chorego z nosa, gardła są rzadko przyczyną zakażenia.

Zakaźność chorego czyli możliwość przeniesienia wirusów na osoby z kontaktu pojawia się około dwa do pięciu dni przed wystąpieniem objawów i utrzymuje się do czterech dni po wystąpieniu wysypki . Przebycie zakażenia wirusem odry daje odporność na całe życie. Nie ma nosicielstwa po przechorowaniu odry.

Objawy :

  • ostry ból gardła,
  • nieżyt błony śluzowej nosa i spojówek,
  • często występuje suchy kaszel,
  • charakterystycznym objawem dla odry jest pojawienie na błonie śluzowej policzków na wysokości dolnych zębów trzonowych tzw. Plamek Koplika,
  • po kilku dniach, zwykle 2- 3  pojawia się grudkowo-plamista wysypka, najpierw na twarzy i szyi, która stopniowo rozprzestrzenia się na tułów i kończyny. Wysypka ustępuje po 5-6 dniach w takiej kolejności, w  jakiej się pojawiła.

Powikłania po zakażeniu wirusem odry mogą być groźne dla życia.

Najczęściej spotykane to :

  • zapalenie płuc,
  • zapalenie ucha środkowego,
  • ostre zapalenie mózgu,

 

Obecnie rozpoznanie odry przez lekarzy na podstawie objawów klinicznych może budzić duże problemy, zwłaszcza u osób dorosłych. Często objawy kliniczne są mało charakterystyczne, występuje tylko nieżyt nosa i wysypka, która może być mylona z wysypką o podłożu alergicznym. Diagnostyka odry polega na wykryciu swoistych przeciwciał klasy Ig M w surowicy chorego.  Badanie polegające na izolacji wirusa  odry z próbek klinicznych chorego pozwala na ustalenie szczepów krążących na danym terenie.

Wszystkie przypadki podejrzenia zachorowania na odrę zgodnie z obowiązującym w Polsce Programem Światowej Organizacji Zdrowia Eliminacji Odry / Różyczki muszą zostać potwierdzone wykryciem swoistych dla wirusa odry przeciwciał w klasie Ig M. Należy pamiętać, że materiał kliniczny (surowicę) należy pobrać od chorego  dopiero po 7 dniach od wystąpienia wysypki, ponieważ dopiero wówczas ww. przeciwciała osiągają najwyższy poziom. W Polsce referencyjnym laboratorium ds. diagnostyki odry i różyczki, które uzyskało akredytację WHO jest Państwowy Zakład Higieny w Warszawie – Zakład Wirusologii.

 Z danych opublikowanych przez WHO wynika, że od 2011 r. wzrasta liczba zachorowań na odrę w Europie. Szacuje się, że ponad 90% osób, które zachorowały, nie było w dzieciństwie szczepionych na odrę. Skutkiem nie szczepienia dzieci jest wzrost liczby zachorowań na odrę w wielu krajach Europy i świata. W Polsce liczba zachorowań na odrę jest kilkakrotnie razy niższa w odniesieniu do wielu krajów Unii Europejskiej, co jest wynikiem obowiązkowych szczepień przeciwko odrze, które wprowadzono w naszym kraju w 1975 r. W Polsce przeciw odrze zaszczepionych jest ponad 95% dzieci i młodzieży. Przed wprowadzeniem w Polsce szczepień ochronnych p/odrze (lata 1965-1974) liczba rejestrowanych przypadków zachorowań kształtowała się od 70 000 do 130 000 w latach pomiędzy epidemiami oraz od 135 000 do 200 000 w latach epidemicznych. W tym czasie epidemie pojawiały się regularnie co dwa, trzy lata. W wyniku epidemii umierało około 100 dzieci rocznie, a tysiące miało ciężkie powikłania wymagające długotrwałej hospitalizacji. Powiększająca się liczba zaszczepionych dzieci przyczyniła się do spadku liczby rejestrowanych przypadków odry. Epidemie pojawiały się coraz rzadziej. W 2005 roku zarejestrowano trzynaście przypadków odry. W czasie wzrostu w 2009 roku sto czternaście przypadków, a już w 2010 trzynaście przypadków. Obecnie w Polsce dostępna jest skojarzona szczepionka zawierająca żywe atenuowane (osłabione) wirusy odry, świnki i różyczki (popularnie zwana MMR) lub wirusy odry, świnki, różyczki i ospy wietrznej (MMR-V). Skuteczność szczepionki jest bardzo wysoka. Po otrzymaniu dwóch dawek szczepionki co najmniej 96% dzieci jest chronione przed zachorowaniem na odrę .Światowa Organizacja Zdrowia ostrzega, że tylko szczepienia mogą zahamować masowe rozprzestrzenianie się odry w Europie. Pierwotnie Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) założyła sobie, że do 2010 r. wyeliminuje wirusa odry w Europie, kolejnym wyznaczonym etapem jest rok 2015. Jednak w wielu krajach, takich jak Ukraina, (skąd do naszego kraju przyjeżdża coraz więcej osób), Bośnia, Hercegowina, Francja, Wielka Brytania, Niemcy nie ma obowiązkowych szczepień, a liczba osób zaszczepionych jest niewystarczająca aby dopiąć tego celu. Do państw w których nie wprowadzono obowiązkowych szczepień, a liczba zachorowań na odrę stale wzrasta należą wymienione wcześniej Niemcy, gdzie zarejestrowano już 650 przypadków zachorowań na odrę w samym Berlinie. W związku z narastającym problemem zwiększającej się liczby zachorowań w tym kraju rozważa się możliwość wprowadzenia obowiązku szczepienia dzieci.  Wzrost liczby zachorowań notuje się także w Polsce. W 2014 r. było 110 przypadków zachorowań o 25 przypadków więcej niż rok wcześniej  i o 40 więcej niż w roku 2012. Eksperci uważają, że gdyby nie wybuch choroby w Niemczech, nie trzeba by się obawiać odry, gdyż liczba zaszczepionych osób w Polsce jest stosunkowo wysoka (98%). Jeśli natomiast choroba zostanie przywleczona z zagranicy będzie bardzo groźna dla osób niezabezpieczonych. Brak szczepień dzieci może doprowadzić do ponownego pojawienia się wielu groźnych chorób zakaźnych. Szczepienia są skuteczne tylko wtedy, gdy przeprowadza się je masowo. Masowe stosowanie szczepień zabezpiecza nie tylko dzieci szczepione, ale przez  eliminowanie krążących w środowisku drobnoustrojów, zmniejsza prawdopodobieństwo zachorowania nie zaszczepionych dzieci.

 

Opracowała: B. Lemańska

Kontakt

Dziennik Podawczy
centrala telefoniczna:
(12) 644-93-72;
(12) 644-99-64;
(12) 684 41 83

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

2021  Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie